جنگ ها همگی از سوی اعراب آغاز شدند و بازنده اصلی بیشتر آن ها نیز همان کشورهای عرب بودند

پس از اعلام تأسیس اسرائیل منازعه و مناشقه میان اعراب و رژیم اسرائیل بسیار جدی شد و در نتیجه پنج جنگ تا سال 1361ش./1982م. میان شان در گرفت. در همه این جنگ ها فلسطینیان همراه با دولت های عرب به جنگ با اسرائیل پرداختند و جز جنگ 1361ش./1982م دیگر جنگ ها همگی از سوی اعراب آغاز شدند و بازنده اصلی بیشتر آن ها نیز همان کشورهای عرب بودند شکست اعراب علت هایی گوناگون داشته است که بخشی به ناتوانی و از هم گسیختگی آنان و برخی دیگر به حمایت انگلستان فرانسه و به ویژه آمریکا از اسرائیل و کوتاهی مجمع عمومی و شورای امنیت سازمان ملل متحد باز می گردد.
بعد از این به موضوع جنگ های اعراب و اسرائیل می پردازیم .

اعلام موجودیت اسرائیل ، دولت های عرب را به استفاده از حربه نظامی علیه صهیونیست ها واداشت . از این رو ، همزمان با تاسیس اسرائیل ( 25 اردیبهشت 1327ش. / 15 مه 1948م.) هواپیماهای مصری به تل آویو حمله بردند و نخستین جنگ اعراب و  اسرائیل را آغاز کردند .در پی آن ، ارتش کشورهای مصر ، عراق ، سوریه ، لبنان و اردن با حرکت به سوی تل آویو ، ساحل غربی رود اردن و اورشلیم ، به جنگ با اسرائیل شدت بخشیدند . اندکی بعد ، ارتش های عرب مناطقی چون اورشلیم ، مصعدا ، شعرهاگولان و مالکیا را به تصرف در آوردند و حتی سربازان مصری خود را به 35 کیلومتری تل آویو رساندند . با این حال ، طرفین درگیر ، قطعنامه شورای امنیت را ، که آتش بس 28 روزه ای را در خواست کرده بود ، پذیرفتند . 1

جنگ از 20 خرداد 1327ش. / 10 ژوئن 1948 دوباره از سر گرفته شد . این با ابتکار عمل با اسرائیل بود ؛ زیرا این کشور در زمان آتش بس ، خود را به سلاح هایی دیگر مجهز کرد ، بر شمار نیروهای خود افزود و چند تیپ نظامی برای اهداف ویژه رزمی ترتیب داد . بنابراین ، طی عملیات نخل ، سرو و دانی موفق به اشغال جلیله سفلی ، رامله ، لد و فرودگاه لیدا شد . به احتمال ، بنابر در خواست اعراب  از نماینده بریتانیا در شورای امنیت بود که پس از ده روز باری دیگر ، آتش بس میان طرفین برقرار شد . 2

آتش بس جدید نیز به علت دست نیافتن اسرائیل و دولت های عرب به راه حل سیاسی ، دوام نیافت و باری دیگر ، جنگ در 19 ژوئیه / 28 تیر آغاز گردید . اسرائیل در روزهای نخستین جنگ جاده نفو و منطقه بیرشوا را از دست نیروهای مصری خارج کرد و نیز در عملیات به سوی کوهستان ، هرم و زمستان ، مناطق دیگر چون جلیله علیا و بخشی از خاک لبنان را به تصرف در آورد . در نتیجه سپاه عرب در وضعیتی دشوار قرار گرفت . از این رو ، مصر با پیشنهاد ترک مخاصمه از سوی شورای امنیت موافقت کرد و سپس ، موافقت نامه صلحی میان آن کشور و اسرائیل تحت نظارت سازمان ملل متحد در 5 اسفند 1327ش. / 24 فوریه 1949م. به امضا رسید .لبنان نیز به پیروی از مصر ، موافقت نامه صلحی را در 3 فروردین 1328ش. / 23 مارس 1949م. با اسرائیل امضا کرد . اما اسرائیل ساده ترین و دشوارترین بخش مذاکره صلح را به ترتیب با عراق و سوریه در پیش داشت ؛ زیرا عراقی ها در مذاکرات صلح شرکت نکردند ، بلکه شرایط صلح اردن با اسرائیل را پذیرفتند . همچنین ، اسرائیل ، سوریه را نیز به ترک مناطق مورد ادای خود وادار کرد . 3

از مهمترین پیامد های جنگ 1327ش. / 1948م. عبارتند از :

1.       تمامی خاک فلسطین به استثنای کرانه باختری و نوار غزه به اشغال اسرائیل در آمد . این سرزمین ها ، 40% بیشتر از سهمی بود که قطعنامه 181 سازمان ملل متحد به اسرائیل واگذار کرده بود .

2.       از آن پس ، مسئله ای به نام مسئله آوارگان فلسطینی پدید آمد که حدود هفتصد هزار نفر را در بر می گرفت . آوارگان افزون بر این که مشکلاتی را برای کشورهای میزبان به وجود آوردند ، موجب به اکثریت رسیدن یهودیان در مناطق اشغالی شدند .

3.       پس از جنگ ، مجلس اردن کرانه باختری را به خاک این کشور ضمیمه کرد ، اما به گونه ضمنی حق تعیین سرنوشت اعراب فلسطینی را بر آن به رسمیت شناخت . مصر با گماردن یک فرماندار کل و تعیین یک شورای اجرایی 11 نفره و یک شورای قانونگذاری 45 نفره ، اداره غزه را به دست گرفت و بدین سان  ، فلسطین از نقشه جغرافیایی حذف شد . 4

 

 

1-      فرهنگ تاریخی – سیاسی ایران و خاورمیانه ، علی بابایی ، جلد یک ، صفحه 230 و 231

2-      فرهنگ تاریخی – سیاسی ایران و خاورمیانه ، علی بابایی ، جلد یک ، صفحه 230 و 231

3-      فرهنگ تاریخی – سیاسی ایران و خاورمیانه ، علی بابایی ، جلد یک ، صفحه 232 و 233

4-      فرهنگ تاریخی – سیاسی ایران و خاورمیانه ، علی بابایی ، جلد یک ، صفحه 463 / جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال آفریقا ، درایسدل و اچ.بلیک ، صفحه 384 / فلسطین و اسرائیل ، رویارویی با عدالت ، گوئیلگی ، صفحه 41