تحلیل عملکرد ساف و علل ناکامی های آن در مبارزه

از آن هنگام که ساف پا به عرصه حیات سیاسی گذاشت فراز و نشیب هایی فراوان در صحنه رفتار سیاسی پشت سر نهاده است. در آغاز مشی سیاسی و نظامی آن به شدت متأثر از استراتژی نه چندان انقلابی دولت های عربی بود. اما با رسیدن عرفات به ریاست ساف موجی از اقدامات مسلحانه و نظامی علیه اسرائیل به راه افتاد ولی این حرکت به عللی چون همراهی نکردن دولت های عرب با ساف و حتی خیانت آن ها به سازمان آزادی بخش فلسطین متوقف شد. انتفاضه نشان از آن دارد که مردم فلسطین از رکود رخوت و ناتوانی ساف در هدایت مبارزات فلسطینی ناخرسندند با این همه ساف به جای عبرت گیری از انتفاضه و در نتیجه تصحیح مشی خویش و اتکا به مردم بیش از گذشته به سوی روش مسالمت جویانه و سازش کارانه سوق یافته است روندی که کم و بیش همچنان ادامه دارد.

ساف از تولد تا پایان ریاست احمد شقیری تحت نفوذ دولت های عرب باقی ماند. در این دوره کشورهای عرب مبارزه مسلحانه ضد اسرائیلی ساف را سازمان و سامان می دادند. در واقع اتحادیه عرب ساف را از آن رو پدید آورد که فعالیت سیاسی و نظامی فلسطینیان را تحت نطارت و اختیار خود نگاه دارد و حتی برخی از کشور ها از ساف برای سرکوبی مخالفان خود سود می برند.

به دیگر سخن سال ها هیچ فعالیتی که نشان از هویت فلسطینی در مصادف با اسرائیل باشد بروز نکرد اما در 1342ش./1963م. یک اتحادیه ملی فلسطینی پدید آمد که قانون اساسی1 موقت فلسطین را به تصویب رساند این اتحادیه در همان سال طرحی برای تأسیس یک مجلی ملی که حکومت فلسطینی را برگزیند سامان داد. شورای اتحادیه کشورهای عرب2 طرح مذبور را تأیید و احمد شقیری را به عنوان نماینده فلسطین در اتحادیه عرب منصوب کرد سال بعد سران عرب احمد شقیری را مأمور یافتن بهترین شیوه سازمان دهی ملت فلسطین برای نیل به استقلال آن کشور کردند وی پس از مذاکره با دولت های عرب و فلسطینیان تأسیس سازمانی فلسطینی بر پایه منشور ملی فلسطین را پیشنهاد کرد و پس از آن به وسیله کنگره ملی فلسطین در 1343ش./1964م. ساف را تشکیل داد وخود به ریاست کمیته اجرایی سازمان جدید التأسیس برگزیده شد3

در زمان ریاست شقیری دو دیدگاه در ساف درباره چگونگی مبارزه علیه اسرائیل شکل گرفت دیدگاهی که خواهان به کارگیری روش مسالمت آمیز بود و دیگر دیدگاهی که خواستار اقدام انقلابی ضد اسرائیلی بود. شقیری و جناح وی به تأثیر از سیاست های دولت های عرب به ویژه مصر با هر گونه توسعه فعالیت های نظامی و گسترش سازمان های چریکی واجرای عملیات ضد اسرائیلی مخالف بودند جدال و ناسازگاری میان مسالمت جویان و عناصر تندرو (رادیکال ها) منجر به استعفای برخی از اعضای کمیته اجرایی ساف گردید در پی آن شقیری کمیته اجرایی را منحل کرد و شورای انقلاب را جایش نهاد ولی پیامدهای شکست اعراب در جنگ 1346ش./1967م. با اسرائیل مانند ضرورت حضور فعال نظامی فلسطینیان در نجات فلسطین موجب تضعیف جناح مسالمت جوی ساف شد و سر انجام به کناره گیری شقیری انجامید.4 مجلس ملی نوینی که پس از استعفای شقیری تشکیل شد آزادی فعالیت های چریکی در سرزمین های عربی برای انجام عملیات ضد اسرائیلی  ، مردود بودن قطعنامه242 ، تشکیل فرماندهی مشترک نظامی میان گروه های چریکی ، یگانه سازی نبردهای مسلحانه را مورد تأکید قرار داد به دنبال آن با اصلاح و جایگزینی موادی جدید در منشور ملی فلسطین مانند « مبارزه مسلحانه تنها راه آزادی فلسطین است » بر نقش وظیفه و گرایش نظامی ساف افزوده شد بدین سان عمر کوتاه مسالمت گرایان ساف پایان یافت و عناصر انقلابی در آغاز راهی نوین قرار گرفتند این روند پس از جنگ 1346ش./1967م. آغاز و با رسیدن یاسر عرفات به ریاست کمیته اجرایی ساف شدت یافت.5

1.      بعد ها منشور ملی فلسطین و اساس نامه ساف ، جای قانون اساسی موقت را گرفت .

2.      اتحادیه کشورهای عرب ، همان اتحادیه عرب است .

3.      اهداف سیاست خارجی ساف در فلسطین اشغالی ، نورائی ، صفحه 27 ، 123 و 125 .

4.      اهداف سیاست خارجی ساف در فلسطین اشغالی ، نورائی ، صفحه 125 ، 127 ، 156 . .

5.      اهداف سیاست خارجی ساف در فلسطین اشغالی ، نورائی ، صفحه 128و 177 .