صهیونیسم مولود دوران تحول و انتقال سرمایه داری غرب به مرحله امپریالیسم است . در این دوره ، همه قدرت های بزرگ برای تامین منافع استعماری ، فعالانه در پی یافتن جای پایی استوار در خاورمیانه شدند . نخستین بار ناپلئون بناپارت به جلب همكاری یهودیان علیه امپراتوری عثمانی دست زد كه البته در این كار ناموفق ماند . سپس ، بیسمارك آلمانی برای پاسداری از راه آهنی كه قرار بود از برن ـ شهری در آلمان ـ به بغداد كشیده شود ، به جذب و به كارگیری یهودیان همت گماشت . اما سرانجام انگلیس بود كه به آرزوی چند صد ساله اش برای خلق اندیشه صهیونیسم و ترغیب یهودیان اروپای شرقی و روسیه و غرب ، جهت مهاجرت به فلسطین دست یافت1 .

دلایلی بسیار در تایید سهم قدرت های بزرگ استعماری در پدید آمدن صهیونیسم در دست است . به عنوان مثال ، در 1219 ش. / 1840 م. روزنامه تایمز لندن اعتراف كرد كه پیشنهاد استقرار یهودیان در سرزمین فلسطین مورد حمایت پنج قدرت بزرگ جهانی است . سپس هرتصل فاش كرد :« بازگشت به سرزمین پدرانمان … از بزرگترین مسائل سیاسی مورد علاقه قدرت هایی است كه در آسیا چیزی را می جویند .» اما انگلیس گوی سبقت را از قدرت های دیگر اروپا ربود و به ابداع و اختراع صهیونیسم پرداخت2 كه سرانجام زمینه ساز تاسیس رژیم اسرائیل شد . از این رو ، پس از یك منازعه طولانی میان صهیونیست ها ، سرانجام صهیونیست های جناح وایزمن ِ انگلوفیل 3 موفق به تثبیت فلسطین – مكان مورد نظر انگلیس – به عنوان جایگاه نهایی استقرار یهودیان گشتند4 .

تنها نامزد تشكیل دولتی كه حافظ منافع  غرب در منطقه حساس و استراتژیك خاورمیانه باشد ، یهودیان بودند ؛ زیرا به عقیده لرد اِرل شافِتسبُری هفتم 5 ، كه از رجال سیاسی بریتانیا و نیز یك صهیونیست مسیحی بود ، اسكان یهودیان در فلسطین نه تنها برای انگلستان كه برای سراسر دنیای متمدن (غرب) سودمند خواهد بود . هرتصل نیز بر آن بود كه یهودیان می توانند حلال مشكل غرب باشند . ماكس نوردو ، به عنوان یكی از رهبران صهیونیسم در اوایل قرن بیستم میلادی ، معتقد بود كه « ما فرهنگ اروپایی را . . . همچنان حفظ خواهیم كرد . . . ما به این فكر كه باید آسیایی شویم می خندیم .» پیشتر نیز یك كشیش مسیحی پیشنهاد كرده بود كه برای حفاظت از راه هندوستان لازم است یهودیان در فلسطین ساكن شوند . به هر حال ، صهیونیست ها خود را مشعل دار تمدن غرب می دانند كه در تلاش است دموكراسی را در خاورمیانه و قلب آن حاكم كند6 .

بنابراین ، نیازهای فرهنگی ، سیاسی ، اقتصادی و نظامی غرب ، به ویژه انگلیس ، موجب پدید آمدن جریان فكری صهیونیسم شد كه به حمایت از اسكان یهودیان در فلسطین همت گماشت . جریانی كه با غیر دینی ساختن و سیاسی كردن یهودیت ، در پی تحقق و حفظ منافع استعماری در خاورمیانه بر آمد ، در حالی كه یهودیت دین دار نیز ممكن بود برای غرب خطر آفرین باشد7 .

  1. صهیونیسم – ایوانف – صفحه 13 الی 54
  2.  به عقیده ماكس نوردو ( Max Nordau ) یكی از رهبران صهیونیست ها در اوایل قرن بیستم ، صهیونیسم اختراع انگلیس است . { صهیونیسم – ایوانف – صفحه 51 }
  3. انگلوفیل به افراد و گروه هایی می گویند كه گرایش و وابستگی شدید انگلیسی داشته باشند .
  4. صهیونیسم – ایوانف – صفحه 18 الی 85
  5.   Seventh Earl shaftes bury (1264 – 1180 ش. / 1885 – 1801 م.)
  6. صهیونیسم – ایوانف – صفحه 69
  7. صهیونیسم – المسیری صفحه 29