بر اساس موافقت نامه سایكس پیكو ، جهان عرب به چند بخش تقسیم و هر بخش به كشوری بزرگ واگذار شد .

در تیرماه 1293ش. / آوریل 1914م. نخستین2 دور ملاقات و مكاتبات میان انگلیسی ها و عرب های مخالف عثمانی صورت گرفت كه نتیجه آن ، آغاز مكاتبات هشت گانه3 شریف حسین و مك ماهان بود . اما انگلیس بدون توجه به تعهدی كه درباره تشكیل حكومت مستقل عربی پذیرفته بود ، مذاكرات محرمانه ای را نخست با فرانسه ( دی 1294ش. / اكتبر 1915م. ) و سپس با روسیه و فرانسه ( خرداد 1295ش. / 1916م. ) آغاز كرد كه سرانجام منجر به دستیابی انگلیس و فرانسه به یك فرمول موقت ( اردی بهشت 1295ش. / فوریه 1916م. ) و سپس تصویب فرمول دائم ( پیمان سایكس پیكو ) میان سه كشور روسیه ، انگلیس و فرانسه درباره تقسیم سرزمین های عربی امپراتوری عثمانی گردید4 .

جزئیات توافق سایكس پیكو در خرداد ، تیر و مرداد 1295ش. / مارس ، آوریل و مه 1916م. به تصویب دولت های روسیه ، فرانسه و انگلیس  رسید و در دی / اكتبر همان سال و نیز سال های 1296 و 1297ش. / 1917 و 1918م. تغییرات و اصلاحاتی در آن ، توسط دول مزبور انجام شد . اما در مجموع ، این توافقنامه ، كه حاصل یازده نامه رسمی و اقدامات دیپلماتیك سه كشور بود ، دارای 12 ماده است . طرح نخستین ( فرمول موقت پیمان ) توسط سرمارك سایكس نماینده پارلمان و معاون وزیر جنگ انگلیس و جورج پیكو كنسول فرانسه در بیروت فراهم آمد . ولی مبادله اسناد و همچنین تغییرات بعدی آن توسط سازنوف5 ، سر ادوارد گری6 ، پالئو لوگ7  و . . . نمایندگان سیاسی سه كشور انجام شد8 .

بر اساس موافقت نامه سایكس پیكو ، جهان عرب به چند بخش تقسیم و هر بخش به كشوری بزرگ واگذار شد :

1ـ اردن ، جنوب عراق و سوریه تا مرزهای ایران و خلیج فارس و نیز بندر عكا و حیفا به انگلیس واگذار شد .

2ـ قسمت اعظم سوریه ، نوار شمالی عراق ، بخش هایی از آناتولی جنوبی در اختیار دولت فرانسه قرار گرفت .

3ـ آناتولی شرقی و بخش وسیعی از شمال كردستان به روسیه سپرده شد .

4ـ تمام سرزمین فلسطین ، جز بنادر عكا و حیفا ، منطقه ای بین المللی دانسته شد9 .

پیمان سایكس پیكو ، كه طرحی كامل از قراردادهای گذشته دولت های استعمارگر برای تجزیه عثمانی و نیز مشهورترین ، مهمترین و شاید موثر ترین آن ها به شمار می رفت ،‌ با وعده های عرضی بریتانیا به اعراب و صهیونیسم ، ناسازگاری داشت ؛ زیرا به صهیونیست ها وعده دادند كه سرزمین فلسطین وطن ملی آنان خواهد بود و به شریف مكه اطمینان دادند كه گرایش های ملی گرایانه اعراب نیز به نوبه خود به رسمیت شناخته خواهد شد . اما این تناقض به نفع صهیونیست ها پایان یافت ؛ زیرا در شرایط پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری عثمانی ، صهیونیست ها بیش از اعراب برای سیاست های استعماری انگلیس سودمند بودند ؛ چنان كه پیشتر هرتصل با این پندار كه « ما می توانیم بخش دیوار دفاعی اروپا در برابر آسیا باشیم ، ما پاسدار تمدن در برابر بربریت خواهیم بود » این موضوع را پیش بینی كرده بود . به هر حال ، قراردادهایی چون سایكس ـ پیكو ، راه حلی پذیرفته شده برای طرف های ذی نفع به ارمغان نیاورد ، بلكه بخشی مهم از ریشه های منازعات بعدی و فعلی خاورمیانه را در خود پرورانید10 .

1.      Agreement

2.      پیش از ارسال نخستین نامه شریف حسین به مك ماهان ، پنج نامه میان عرب ها و انگلیسی ها ، رد و بدل شده بود . ریشه های بحران در خاورمیانه – احمدی – صفحه 139 الی 142.

3.      این نامه ها طی سال های 1294 و 1295ش. / 1915 و 1916م. ارسال شدند .

4.      ریشه های بحران در خاورمیانه – احمدی – صفحه 138 الی 150 .

5.      Sazonov

6.      Sir Edward Grey

7.      Paleo Logue

8.      تاریخ امپراتوری عثمانی و تركیه جدید – شاو – جلد 2 صفحه 541 الی 542

9.      تاریخ نوین فلسطین – كیالی – صفحه 95

10. تاریخ امپراتوری عثمانی و تركیه جدید – شاو – جلد 2 – صفحه 540 الی 542 / فلسطین و اسرائیل ، رویارویی با عدالت – كوئیلی – صفحه 9 / تاریخ نوین فلسطین – كیالی – صفحه 101